Herrijzen uit je as

phoenix-rising

In mijn vorige blogs heb ik veel gesproken over de oorzaken van burn-out klachten, zowel individueel als sociaal/maatschappelijk. Het is belangrijk om te weten waar burn-out klachten vandaan komen, maar nog belangrijker is om te weten hoe je ermee om kan gaan en wat je ermee kan doen. Kortom naar oplossingen werken. In deze blog zal ik meer vertellen over wat ik hierover heb geleerd.

De weg naar herstel

Zoals eerder aangegeven ligt naar mijn mening de eerste verantwoordelijkheid van de klachten van een burn-out bij de persoon zelf. Dit heeft het voordeel dat je ook zelf kan werken aan de oplossing. Uiteraard is dit makkelijker gezegd dan gedaan. Er zijn een aantal punten die ik heb geleerd, zowel uit eigen ervaring met een burn-out als van kennis die ik heb opgedaan van professionals, mijn opleiding en boeken:

  • Vaak ligt de basis van het doorschieten in bijvoorbeeld perfectionisme en controle bij onrealistische overtuigingen. Bijvoorbeeld dat je geen fouten mag maken of dat je sociaal en gezellig moet zijn. Je kan je eigen gedachten over perfectie toetsen door erover te praten met mensen in je omgeving. Hoe denken zij erover? Dit geeft vaak verfrissende inzichten. Hierdoor kan er ook meer begrip komen van de omgeving.
  • Begin met ‘nee’ te zeggen. Dit kan laagdrempelig, bijvoorbeeld een keer nee zeggen om een afspraak te maken met een kennis wanneer je dit eigenlijk niet wil. Eerst zal dit ongemakkelijk zijn, maar des te vaker je dit doet des te beter het aanvoelt. Bijkomend voordeel is dat mensen om je heen beter weten waar ze aan toe zijn en ook jou meer respecteren, omdat jij je grenzen aangeeft.
  • Durf te falen. Vaak houdt de angst voor falen je vast. Door het voorkomen van falen verspil je veel energie om je ‘perfecte’ leven hoog te houden. Succes wordt niet bereikt door het vermijden van falen, maar succes komt na vele malen falen, leren en weer opstaan. Daarnaast faalt iedereen, zelfs of juist de meest succesvolle mensen. Hier komt moed bij kijken.
  • Zorg voor structuur en regelmaat in je leven. Dit geeft je houvast en voldoening. Verwerk in je structuur zaken, zoals sporten, (vrijwilligers)werk, huishouden en ontspanning. Bouw in je structuur ook tijd voor jezelf in, waarin je alleen bent. Je kan bijvoorbeeld denken aan wandelen, mediteren, een terrasje pakken of alleen naar de bioscoop. Op dat soort momenten leer je om op een positieve manier alleen met jezelf te zijn. In het begin is het waarschijnlijk ongemakkelijk, maar op een gegeven moment ga je dat soort momenten waarderen.
  • Als je graag voor andere mensen zorgt is het belangrijk om te onthouden dat je pas echt voor anderen kan zorgen als je voor jezelf kan zorgen. Jij bent de hoofdrolspeler in je eigen film, niet je gezin, je familie, je werk, je vrienden of anderen. Leer van jezelf te houden dan merk je ook dat je ruimte hebt om oprecht van anderen te houden.
  • Het klinkt onmogelijk als je er midden inzit, maar een burn-out biedt je ook een kans. Ik zie een burn-out als een handrem. Je geest en lichaam zeggen dat je te ver bent gegaan en dat er iets moet veranderen. Als je deze kans kan en wil pakken dan kom je er beter uit en kan je de poppenkast achter je laten. Je leert jezelf beter kennen en kan weerbaarder worden.

 

Ondersteunende omgeving

Los van bovenstaande punten is het ook fijn als je omgeving beter om kan gaan met een burn-out. Aangezien de klachten wijdverspreid zijn door alle lagen van de bevolking zou het zeker helpen als de omgeving ook hiervan zou kunnen leren. Zowel de persoon die een burn-out heeft als de omgeving zal hier profijt van hebben. De volgende punten kunnen hierin helpen.

Als familie, vriend en/of partner kan het moeilijk zijn om te zien en te accepteren dat een dierbare een burn-out heeft. De persoon lijkt niet meer zichzelf. Realiseer dat burn-out een serieuze aandoening is en een deel van het probleem kan zijn dat de persoon oprechte aandacht mist uit zijn omgeving. Voor de omgeving is het ook vaak een moeilijke situatie, je ziet iemand om wie je geeft lijden maar het lijkt alsof je er weinig aan kan doen. Als je deze onmacht voelt, probeer er dan alleen voor de persoon te zijn. Het feit dat je interesse toont, luistert en vooral niet oordeelt kan een groot verschil betekenen. Dan leer je ook wat je wel kan doen. Je hoeft niet te adviseren of heel actief te zijn. Bereid je erop voor dat het een lang proces kan zijn van soms wel meerdere jaren. Vaak merk je als omgeving ook de veranderingen die de persoon met een burn-out ondergaat. De dynamiek in bijvoorbeeld een gezin of vriendengroep kan veranderen. Hiervoor is flexibiliteit nodig om je aan te passen aan de nieuwe rollen, maar het kan ook een mooie kans bieden tot betere en stabielere relaties.

Een burn-out is niet makkelijk om mee te leven, zowel voor de persoon die last heeft van de klachten als zijn omgeving. Als jij en je omgeving echter willen werken aan een betere toekomst kan dit een louterende periode zijn. In de volgende blogs zal ik verder ingaan op de rollen van ouders, partners en vrienden in het leven van een man (met een burn-out).

De poppenkastmaatschappij

Poppenkast 1

In mijn vorige blog heb ik gesproken over de relatie tussen persoonlijkheidseigenschappen en het ontstaan van een burn-out. Deze blog gaat over de relatie tussen de maatschappij/omgeving en het ontwikkelen van een burn-out.  Los van de persoonlijkheidseigenschappen speelt de maatschappij ook een belangrijke rol in de ontwikkeling van een burn-out. De combinatie van factoren van opvoeding, sociale relaties, rolpatronen en verwachtingen kunnen een sterke druk leggen op mannen. Het is niet voor niets dat honderdduizenden mannen tegenwoordig aangeven last te hebben van een burn-out en dat stress de nummer 1 aanleiding van ziekte is op de werkvloer. Dit probleem kunnen we dan ook niet alleen als een persoonlijk probleem zien, het is ook een maatschappelijk probleem.

Opvoeding

Wij voeden onze kinderen op om te falen. Dat zit als volgt in elkaar. De babyboomers zijn opgevoed in een moeilijke naoorlogse tijd, zij werden vrij streng opgevoed. Deze babyboomers zijn ook degene die grote maatschappelijke veranderingen hebben ingezet, waardoor er meer vrijheid kwam en een grotere welvaart dan ooit tevoren. Dit heeft ons heel veel goeds gebracht, maar heeft ook een keerzijde.  De combinatie van veel keuzes en vrijheid met veel welvaart, bracht dat wij onze kinderen, met de beste intenties, erg beschermd opvoeden en onze kinderen kunnen ‘verwennen’. Hierdoor krijgen onze kinderen weinig kansen om te falen en de kans om een realistisch beeld te vormen van hoe de wereld werkt en om weerbaar te worden. Kortom, een recept voor problemen.

Voor jongens speelt er nog iets anders mee. De opvoeding van jongens ligt voornamelijk bij  vrouwen via moeders, oma’s en leraressen op scholen. Vaders zijn regelmatig fysiek niet aanwezig of niet beschikbaar voor de zonen. Dit houdt in dat jongens met ‘feminiene’ waarden worden opgevoed, zoals, empathie, samenwerken en nadruk op het gevoelsleven. Met deze waarden is op zich helemaal niets mis, maar als het niet gebalanceerd wordt met ‘masculiene’ waarden, zoals besluitvaardigheid, competitie en actiegerichtheid worden onze jongens volledig uit balans opgevoed. In het kort komt het erop neer dat het moeilijk is voor een moeder om van een jongen een man te maken, daar is toch echt een man voor nodig. In toekomstige blogs ga ik verder in op de relatie met ouders.

Niet omdat het moet, maar omdat het kan

We leven in een mooie tijd waar alles kan en weinig moet. Er zijn eindeloze keuzes. Alleen al bij het kopen van onze voeding kunnen we kiezen uit honderden merken en variaties. Laat staan bij keuzes, zoals studie en werk. Echter bij een teveel aan keuzes kunnen mensen moeilijk beslissingen maken en krijgen we ‘keuzestress’. We functioneren het beste bij enkele keuzes. Dit is een van de grote problemen in de huidige maatschappij: onze hersenen zijn niet gemaakt om zoveel keuzes te maken. Daarnaast worden wij ook gestimuleerd door onze omgeving om vooral zoveel mogelijk te doen: opleiding, relatie, sporten, vrienden, vrijwilligerswerk, kinderen, carrière etc. Als je dit combineert met bovenstaande opvoeding kom je uit op een man die geleerd heeft  dat hij geen keuzes hoeft te maken, omdat je als jongen niets tekort mocht komen en die nu in de realiteit komt waar hij keuzes moet maken en ‘schaarste’ wordt gecreëerd. Hierdoor ontstaat er een harde clash tussen het aangeleerd gedrag en de eisen van de maatschappij. Hierin kan de man het onderspit delven en uiteindelijk ook de maatschappij.

De productie van arbeiders

Het huidige onderwijssysteem, zeker het middelbaar en hoger beroepsonderwijs, is volledig gericht op arbeid. We worden in onze studiejaren klaargestoomd om toegevoegde waarde te leveren aan organisaties. In dit proces wordt vergeten dat lelearning-conformityerlingen mensen zijn en dat het leven uit meer bestaat dan ‘toegevoegde waarde’ bieden. Waar het in het begin van de 19e eeuw goed was om uniform onderwijs te hebben, omdat er veel mensen

nodig waren die hetzelfde werk deden (fabrieksarbeid), is dat nu wel anders. De benodigde vaardigheden liggen meer op het mentaal vlak en er wordt meer creatief denken verwacht. Hier ligt een gat tussen waartoe de leerlingen worden opgeleid en wat de maatschappij nodig heeft. Daarnaast speelt de grote keuze aan opleidingen en het ontbreken van goede begeleiding in de keuze ook een belangrijke rol. De aandacht van het onderwijs op werk en prestaties creëert enerzijds faalangst en onzekerheid en is te eenzijdig. Het leven bestaat uit meer dan werk. Dit wordt vervolgens doorgetrokken in het bedrijfsleven, waardoor veel mensen op het werk daadwerkelijk in de burn-out terechtkomen. Dit komt, omdat er op het werk een duidelijke verwachting is. Je krijgt loon voor een bepaalde prestatie. Hier valt het sneller op als je vastloopt en wordt je eerder aangesproken als je niet goed functioneert dan in je privéleven.

Het ‘sociale’ netwerk

Over het algemeen is het fijn om een bruisend sociaal leven te hebben, het kan gezellig zijn en de mensen om je heen kunnen je ondersteunen. Het kan echter ook averechts werken, vooral bij mannen. Het maatschappelijk beeld van mannen is dat zij sterk moeten zijn of beter nog geen ‘zwakte’ mogen laten zien. Om mee te draaien in de maatschappij kunnen de meeste mannen zich niet veroorloven om zich kwetsbaar op te stellen of ondersteuning te vragen. Dit geldt nog sterker voor mannen die perfectionistisch zijn, zichzelf wegcijferen, loyaal zijn en geen nee durven te zeggen. Als vrienden onder elkaar is het vaak (bijna) onmogelijk en je partner ziet je vaak  liever ook niet (te) kwetsbaar. Hierdoor kan de schaamte en de klachten toenemen.

De poppenkast

Al met al speelt de maatschappij en de sociale Verkeerde ontwikkeling maatschapij
omgeving een belangrijke rol in de toename van burn-out klachten in Nederland. Ik noem de maatschappij dan ook een poppenkast. Er
wordt verwacht dat je verschillende maskers opdoet in verschillende rollen als vader, man, zoon, werknemer, vriend etc. De één kan hier goed mee omgaan, maar de ander kan zichzelf hierin makkelijk kwijtraken. Hoewel we het allemaal graag willen wordt authenticiteit in de maatschappij minder gewaardeerd dan meegaandheid. In mijn volgende blog zal ik ingaan op hoe je met een burn-out kan omgaan en hoe de omgeving zich ondersteunend kan opstellen.