Hoe kan je omgaan met drama in relaties?

Man being angry at woman and using violence

Een aantal weken geleden had ik een training waarin veel aandacht werd besteed aan de dramadriehoek. De dramadriehoek bestaat uit een driehoek waarin drie rollen te onderscheiden zijn. Deze drie rollen zijn: redder, slachtoffer en aanklager. Het idee hierachter is dat conflicten tussen mensen ontstaan, omdat mensen twee verschillende rollen aannemen en zoals je wel kan raden komt daar drama van. 

Rollenspel

Voor ik hier verder op inga zal ik in het kort uitleggen wat de drie rollen inhouden:

  • Redder:dit zijn mensen die anderen willen ‘redden’. Het zijn mensen met veel verantwoordelijkheidsgevoel. Zij bieden graag veel en vooral ongevraagd hulp en wanen zichzelf onmisbaar.
  • Slachtoffer:dit zijn mensen die hulp zoeken en het gevoel hebben dat het leven tegenzit en dat ze slachtoffer zijn van de omstandigheden. Zij reageren vooral vanuit onmacht.
  • Aanklager:aanklagers zijn mensen die kritisch en afwijzend zijn. Ze wijzen snel op tekortkomingen van anderen en krijgen daar zelf een goed gevoel van.

Hoe drama begint

Het drama komt door het volgende: de Redder is altijd aan het zoeken naar slachtoffers om te redden. Hij krijgt daar een goed gevoel van. Maar is de redder wel bezig met het dramadriehoek 1redden van de ander? Het Slachtoffer is altijd op zoek naar een Redder. Hij wil dat iemand anders zijn problemen oplost. Maar kan een ander wel jouw problemen oplossen? Deze twee rollen zullen altijd naar elkaar toetrekken. Op een gegeven moment kan de Redder op het punt komen dat hij er genoeg van heeft: ‘Jij wil niet geholpen worden!’ ‘Het kost mij teveel moeite!’ ‘Jij verandert nooit!’ Het Slachtoffer kan er ook genoeg van krijgen, omdat hij het gevoel heeft dat hij nooit genoeg geholpen wordt: ‘Jij begrijpt mij toch niet!’ ‘Jij hebt makkelijk praten!’ Zo kunnen Redders en Slachtoffers veranderen in Aanklagers.

Mijn ervaring met drama

Zelf heb ik in vele dramadriehoeken gezeten. Als moraalridder ben ik regelmatig Redder of Aanklager en af en toe Slachtoffer geweest. Zo wilde ik mijn vrouw, moeder, broers en vrienden redden. Erg vermoeiend kan ik je vertellen! Ik drong mij regelmatig aan hun op, omdat ik voelde dat er iets niet goed zat. Hooggevoeligheid en de rol van Redder kunnen een gevaarlijke combinatie zijn. Sommige mensen zaten in de rol van Slachtoffer en zochten mij op, aan anderen drong ik mij op. Uiteraard met de beste bedoelingen. In een aantal relaties nam ik ook de rol van Aanklager in. Mensen veranderden niet snel genoeg, wilde niet luisteren of het deed mij simpelweg teveel pijn om ze om mij heen te hebben. Tenslotte ben ik af en toe ook Slachtoffer geweest. Dit was vooral in de periode van mijn overspannenheid en burn-out. Ik was toen boos en teleurgesteld dat niemand mij redde toen ik dat nodig had. Ik had hun toch ook al die jaren gered! Na mijn Slachtoffer-periode kwam ik erachter dat ik zo veel bezig was met anderen  redden om stiekem mijzelf te redden. Ik hielp mensen vanuit mijn eigen tekort. Er zat een gat in mij die ik wilde opvullen met het helpen van anderen in de hoop dat anderen mij zouden helpen en het gapende gat konden opvullen. Dat werkte dus niet. Ik werd altijd teleurgesteld, simpelweg omdat andere mensen niet konden geven wat ik nodig had. Het werd tijd dat ik mijzelf ging redden!

Van helpen naar ondersteunen

Redders kan je vaak vinden in hulpverlenende beroepen. Niet raar natuurlijk. In mijn training herkende bijna iedereen zich wel in de rol van Redder. Empathische mensen die het beste met anderen voor hebben. Redders zijn vaak minder goed in zichzelf redden. Zeker als de Redder zelf trauma’s heeft meegemaakt wordt het redden iets dwangmatigs en minder gericht op de ander. Het is ook niet raar dat burn-out en overspannenheid veel voorkomen in dienstverlenende beroepen. Denk aan docenten, artsen en beroepen in het sociale werkveld. Als je niet goed voor jezelf zorgt wordt de kans op overspannenheid en burn-out groter. Bij Slachtoffers komt het dan ook veel minder voor. Zij kunnen vaak makkelijker hulp zoeken.

Is het dan slecht om andere mensen te willen ondersteunen? Nee, dat is het zeker niet! Als je voornamelijk de rol van Redder  inneemt dan is dat juist heel mooi. Dan heb je de mogelijkheden om andere mensen te helpen. Als je in de rol van Redder zit dan doe je het alleen niet op de juiste manier en niet met de juiste insteek. Voor mij ging het lichtje branden toen iemand tegen mij zei: ‘Je kan pas iemand anders helpen als je jezelf kan helpen’. Wanneer je minimaal evenveel klaarstaat voor jezelf als voor de ander dan kan je vanuit overvloed ondersteunen in plaats vanuit schaarste  redden. Daarnaast is het belangrijk om te realiseren dat je andere mensen pas echt helpt als je ze helpt zelf verantwoordelijkheid te nemen voor hun leven en zelfredzamer te worden. Het lijkt op  korte termijn goed om de problemen uit handen te nemen, maar feitelijk houd je mensen daardoor afhankelijk en in hun onmacht.

Hoe drama eindigt

Iedereen zit weleens in een dramadriehoek. Het is belangrijk bewust te worden van de rol die je in elk van deze relaties inneemt. Vaak loopt de relatie volgens een vast patroon. Als je de tijd en moeite neemt om over de rollen na te denken kan je vaak al snel zien waar je staat. Je kan anders in de relatie gaan staan op het moment dat jij door hebt wat jouw rol is en de dramadriehoek  doorbreken. De dynamiek in jullie relatie verandert als jij anders reageert en anders omgaat met de ander. Hier is vaak wel moed voor nodig. Relaties kunnen  nogal lang in een bepaald patroon zitten en het veranderen daarvan kan  moeite kosten. Je kan ook niet verwachten van de ander dat die (direct) mee verandert. Jij kan wel verantwoordelijkheid nemen voor jouw stuk en op die manier beter voor jezelf zorgen.

Hoe kan je de redder in jezelf  redden? Door jezelf op nummer 1 te zetten, verantwoordelijkheid te nemen voor je eigen aandeel in het drama en mensen de kans te geven zelf verantwoordelijkheid te nemen.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s