Hoe de evolutie ons beter kan leren omgaan met stress

SONY DSC

Onlangs was ik bij een lezing van The School of Life over het boek ‘Van Big Bang tot Burn-out’. De evolutietheorie blijkt een interessante invalshoek te hebben op stress, overspannenheid en burn-out. Wat als stress niet alleen veroorzaakt wordt door je omgeving en persoonlijkheidseigenschappen maar ook omdat ons lichaam een verouderde machine is?

Evolutietheorie in een notendop

In een notendop stelt de evolutietheorie dat organismen die zich het beste aanpassen aan hun omgeving overleven. Zo heeft bijvoorbeeld een vogel die in een omgeving leeft waar veel harde noten als voedsel zijn een voordeel als hij een sterke snavel heeft. De vogels met een sterke snavel kunnen makkelijker eten, wat hun kans op overleven en op voortplanting vergroot. De vogels die zwakkere snavels hebben zullen minder kans hebben op overleven en voortplanten, waardoor de mutatie van een harde snavel op een gegeven moment de hele populatie beslaat.

Evolutietheorie en stress

De grote drijfveer achter de evolutie is stress. Als een organisme in een omgeving komt waarin het moeilijk kan overleven dan ervaart het organisme een stressor (oorzaak van stress). Vervolgens gaat het dier in de loop van duizenden jaren zich aanpassen, zodat het beter kan overleven in de nieuwe omgeving. Door dit systeem hebben wij ons kunnen ontwikkelen van eencellige organismen tot de mensen die wij nu zijn. Ieder organisme ervaart dan ook stress. Het is heel natuurlijk en een belangrijk deel van onze ontwikkeling. Het probleem ligt dan ook niet zozeer bij de stressor, maar bij onze reactie op de stressor.

Als een vis reageren op stress

We kunnen dus stellen dat de problemen niet bij stress ligt, maar bij onze reacties daarop. Het bizarre is dat wij op dezelfde manier reageren op stress als een vis. Dus als  wij stress ervaren op ons werk, in onze relatie, op social media etc. dan reageren wij op dezelfde manier als een vis. Zo een 500 miljoen jaar geleden was min of meer onze stressreactie al uitgekristalliseerd. We kunnen vluchten, vechten of verstijven. Evolutie goudvisDat is ons volledige repertoire. Om deze reacties te faciliteren worden er allerlei processen in je lichaam ingezet, zoals het aanmaken van adrenaline, noradrenaline, cortisol, vasopresine en acetylcholine. Dat is fijn voor een vis als zijn leven bedreigd wordt, maar minder fijn als wij ons druk maken over de financiële crisis of problemen in onze relatie. We kunnen stellen dat dit systeem geen raad weet met psychologische en/of imaginaire  stress aangezien wij tegenwoordig gebombardeerd worden door stressoren die niet eens in de ergste nachtmerrie van een vis voorkomen. Het ironische is dat wij het zelf gecreëerd hebben. Wij hebben onze omgeving zover aangepast dat wij ons er niet meer goed aan kunnen aanpassen. Moeten wij dan ook accepteren dat we constant onder stress staan? Ja en nee.

Onze voorstellingsvermogen is een probleem bij ons hedendaagse stress. Erg nuttig wanneer je op de steppe kan voorstellen dat er achter een bewegende struik een leeuw verstopt zit. Minder nuttig als je kan voorstellen dat je presentatie voor een volle zaal volledig mislukt. Vluchten, vechten of verstijven zullen je daar niet bij helpen. Hoe graag wij er ook vanaf willen, stressoren horen bij het leven. We kunnen er echter wel anders mee om leren gaan. Dit begint bij het accepteren dat je altijd stressoren in je leven zal hebben. Het ‘perfecte’ leven bestaat niet. Het meest optimale is homeostase, balans. Dit komt erop neer dat je voldoende eten en drinken hebt, je niet gewond bent en je leven niet in gevaar is. Er is één troost, iedereen heeft last van stressoren. Je ouders, je manager, Max Verstappen en de Dalai Lama. Het accepteren is een goed begin.

Je stressreactie systeem hacken

Dat wij bewust zijn van wat wij doen en de toekomst kunnen voorstellen heeft ook voordelen. Wij kunnen ons bewustzijn inzetten om onze stressreactie te hacken. Door meer zelfinzicht kunnen wij erachter komen wat onze stressoren zijn en hoe wij daarop reageren. Dit kan bijvoorbeeld door meditatie, mindfullness, coaching en/of therapie. Dit verschaft ons enerzijds inzicht in onze kwetsbaarheden en situaties waarin wij veel stress ervaren en anderzijds geeft dat ons inzicht op wat voor manier wij (verkeerd) reageren in deze situaties. Zodra wij dit weten kunnen wij eraan werken om anders te reageren in deze situaties. Het ervaren van stress is een complexe samenkomst van factoren. Een goed overzicht van deze factoren voor jouw persoonlijke situatie is erg belangrijk. Dit heeft te maken met genetische en biologische factoren, opvoeding, sociale steun, lifestye, coping etc. In het plaatje hieronder kan je een overzicht vinden.

Evolutie onderzoek

Uiteindelijk resulteren deze factoren in een balans tussen draagkracht en draaglast. Op het moment dat je meer draagkracht dan draaglast hebt kan je goed functioneren, maar andersom kan je in de problemen komen.

Beter omgaan met stress

De evolutie biedt ons een alternatieve verklaring voor stress. Pijnlijk om te realiseren dat je altijd stress zal hebben maar ook wel weer geruststellend. Vergeet niet dat je zoveel last hebt van stress, omdat je in een oude gebrekkige Opel mee willen draaien in de formule 1 en dat iedereen om je heen dat wil. Je kan echter de keuze maken om je stressreactie systeem te hacken en de vis achter je te laten.

Hoe Sire ons met de neus op de feiten drukt

Schreeuwende jongen

Waarschijnlijk is het je niet ontgaan. De nieuwe campagne van Sire: “Laat jij jouw jongen genoeg jongen zijn?” De campagne heeft een hoop stof doen opwaaien. Gisteren werd ik dan ook uitgenodigd om als expert bij BNR te praten over jongens en mannen en alles wat daar tussen zit. In het programma “Ask me anything” van Jörgen Raymann waren de meningen dan ook verdeeld. Over één ding was iedereen het eens: er gaat iets mis met onze jongens.

Jongens in het nauw

De discussie gaat er heftig aan toe. Enerzijds is er kritiek vanwege discriminatie en hokjes denken, anderzijds zijn er mensen die het hoog tijd vinden dat er wat verandert. Ik vind het vooral opvallend hoe krampachtig we doen als we een bepaalde groep uitlichten die duidelijk problemen ervaart. Onderzoek heeft al uitgewezen dat de prestaties van jongens achterblijven bij de meisjes en ADHD drie keer zoveel voorkomt bij jongens als bij meisjes. Uit een peiling die Sire heeft laten uitvoeren blijkt dat 56% van de Nederlandse ouders met jongens het probleem herkent. Dit probleem houdt in dat jongens niet genoeg ruimte krijgen met als gevolg dat jongens onderpresteren. Daarnaast vindt meer dan driekwart van de ouders met jongens dat het onderwerp aandacht moet krijgen. Opvallend is dat wij moeilijk doen als wij het over gelijke kansen voor jongens en mannen hebben, terwijl het voor vrouwen en meisjes al decennialang aangemoedigd wordt.

Natuurlijk is het ravotten en de jongens ruimte geven om de buitenwereld te ontdekken maar een deel van het verhaal. Het zou net zo goed kunnen gaan over de betrokkenheid van vaders, de overbetrokkenheid van moeders, het keurslijf waar wij onze kinderen als maatschappij in willen persen, het ontbreken van goede rolmodellen voor jongens of het ontbreken van rituelen om van een jongen een man te maken.

Mannen in de problemen

Als je dit doortrekt naar ‘mannen’ zie je dat de problemen toenemen. Zo is 66% van de mensen die zelfmoord plegen een man, 92% van de gevangenen man en 78% van de daklozen man. Daarnaast zijn de berichten over mannen in het nieuws in 85% van de gevallen negatief. Dat er iets niet lekker loopt is een flinke understatement. Je ziet ook dat de masculiene waarden, zoals besluitvaardigheid, assertiviteit, verantwoordelijkheid en competitie, verwaarloosd of zelfs ontmoedigt worden. Dat is ook niet raar gezien de problemen die met masculiniteit en mannelijkheid worden geassocieerd. Zo stonden wij mannen centraal bij het ontstaan van religies, oorlogen, onderdrukking van vrouwen, milieuproblematiek, financiële crisis en terrorisme. Dus word het tijd dat wij de man en masculiniteit opnieuw uitvinden, zoals ik heb beschreven in een eerder artikel: Man 2.0 groeien in de betonnen jungle.

Niet langer negeren

Nu kan je mijn betoog en dat van Sire als betuttelend of gezeur zien, maar de feiten spreken voor zich. Er zijn problemen met onze jongens en mannen.
Word het niet tijd dat we dit onder ogen zien en er wat aan doen?

Klik op onderstaande link om de uitzending van Ask me anything over jongens en mannen te beluisteren: https://www.bnr.nl/player/audio/10064718/10326866

 

Hoe je een relaxte vakantie krijgt

Vakantiestress 1

Het is zover. De dagen worden langer, de temperatuur loopt op en we kunnen aftellen naar de vakantie. Kortom, de vakantieperiode staat voor de deur! Na een jaar lang beulen mogen we nu verdiend ontspannen. Lekker relaxen met vriendin/vrouw (kinderen). Een ver oord bezoeken of in de buurt, maar er lekker op uit en samen genieten. Hoe zorg je ervoor dat je een relaxte vakantie krijgt en dat niet irritatie en vakantiestress de boventoon voeren?

40% werknemers heeft last van vakantiestress

Uit recent onderzoek onder 505 werkende Nederlanders van Nederlandse Beroepsvereniging van Professional Organizers (NBPO) blijkt dat maar liefst 40% van de werkende mensen last heeft van stress voor de vakantie. Vooral jonge ouders met kinderen hebben hier last van. Uit onderzoek van Emerce blijkt 20% van de mensen gestrest raakt als ze geen goede wifi verbinding hebben op vakantie. Uit onderzoek van CNV Vakmensen onder 1.900 medewerkers blijkt 1 op de 6 medewerkers last te hebben van vakantiestress vooral bij het aanvragen van verlof. Kortom er komt nogal wat bij kijken om een relaxte vakantie te vieren.

Waarom gaat het mis?

Hoe komt het dat wij zoveel stress ervaren? Gedragsbioloog Patrick van Veen legt het goed uit tijdens RTL Summer Night: Het onderbreken van je routine, verwachtingen en 24 uur op elkaars lip zitten. Vakantie is niet een natuurlijk fenomeen, de meeste mensen voelen zich het beste als ze in een routine zitten. Op vakantie werken opeens dingen anders, je bent op een heel andere plek, je doet andere dingen en er worden andere dingen van je verwacht. Daarnaast zijn er vaak onrealistisch hoge verwachtingen van de vakantie. Je moet genieten, je moet ontspannen, je moet eindeloze romantisch de liefde bedrijven en je moet het leuk hebben met elkaar. Dat geeft de vakantie al meteen een enorme lading. Als je in een relatie zit die al niet heel goed loopt kan er ook nog de verwachting zijn dat het in de vakantie allemaal goed komt. Dat gebeurt niet. De teleurstelling begint bij de verwachting. Als je normaal gesproken elkaar alleen s ’avonds en in het weekend ziet kan het een uitdaging zijn om twee á drie weken bij elkaar te zitten.

Relaxed op vakantie

Hoe kan je dan wel relaxt op vakantie gaan? Hieronder een aantal tips die jou helpen om te relaxen op vakantie:

  • Zorg ervoor dat je een aantal dagen tot een week voor je op vakantie gaat vrij neemt. Op deze manier kan je wennen aan het ‘vrij’ zijn en ontstressen van je werk en andere verplichtingen. Als je direct op vakantie gaat kan je niet acclimatiseren en kan de overgang een grote klap zijn wat stress oplevert. Ontspanning kan ook stress opleveren.
  • Je bent niet onmisbaar, grijp de kans van de vakantie aan om volledig te ontpluggen. Wees niet bereikbaar voor je werk. Als je niet met een volle postvak wil beginnen na je vakantie, plan dan de dag voor je begint te werken in om je mail weg te werken.
  • Als je niet alleen op vakantie gaat stem de verwachtingen dan op elkaar af voor je op vakantie gaat. Soms denken wij dat de ander (partner) wel kan raden wat wij willen maar dat is vaak niet zo. Op deze manier kunnen verwachtingen worden bijgesteld en kan je gezamenlijk bespreken hoe je een relaxte vakantie kan vieren.
  • Een vakantie gaat je relatieproblemen niet oplossen. Vakantie is een avontuur en een tijdelijke ontsnapping van de realiteit. De realiteit komt altijd terug na de vakantie. Neem de vakantie voor wat het is. Een periode dat je juist niet bezig hoeft te zijn met je problemen.
  • Als je besluit op vakantie te gaan met je gezin/partner, zorg dan ook dat je erbij bent en aandacht voor ze hebt. Als je aandacht voor elkaar hebt dan kun je veel meer genieten van je vakantie.
  • Maak tijd voor je relatie en gezin door het jaar heen. Plan het desnoods in. Als je door het jaar heen al plezier met elkaar beleefd dan staat er minder druk op je vakantie.

Het lijkt een hoop werk een relaxte vakantie. Uiteindelijk komt het erop neer dat je er bewust mee bezig bent en dat een relaxte vakantie niet altijd vanzelfsprekend is. Het is het waard om je in te spannen om te relaxen we spannen ons al genoeg in om te stressen.

Hoe relaxt ga jij op vakantie?

Hoe je met vertrouwen een carrièreswitch kan maken

obama-yes we can

Je bent ontevreden over je huidige werk, je bent toe aan een nieuwe uitdaging of je ervaart stress van je werk. Op dat soort momenten in je leven denk je al snel aan verandering van werk. Als je jezelf herkent in bovenstaande hoef je je geen zorgen te maken. Je bent niet de enige. Uit recent onderzoek van Raet en Monsterboard blijkt dat meer dan de helft van de werknemers een nieuwe baan overweegt. Als je het gevoel hebt dat je huidige baan of vakgebied niet bij je past dan is een carrièreswitch één van de mogelijkheden.

Redenen en oorzaken carrièreswitch

Het is niet raar dat men tegenwoordig meer aan een carrièreswitch denkt. In de afgelopen jaren was de financiële crisis een belangrijke oorzaak. Enerzijds gaf werkeloosheid de mogelijkheid om goed na te denken over je volgende stap, anderzijds was de werkgelegenheid erg laag in bepaalde branches waardoor je weinig keus had. Een andere belangrijkere oorzaak is dat werknemers tegenwoordig andere zaken in hun werk belangrijk vinden. Werknemers zoeken nu veel meer naar zelfontplooiing en voldoening, waar het in de jaren ‘80 en ‘90 veel om inkomen en een goede functie ging. Tenslotte werkt de flexibilisering van arbeid, leven lang leren en verhoging van de pensioenleeftijd carrièreswitches in de hand. Het is ook niet raar dat het gebeurt, want het is niet makkelijk om op je 16de te bepalen waar en wat voor werk je de komende 45 jaar gaat uitvoeren.

Motivatie voor een carrièreswitch

Als je een carrièreswitch overweegt hoe pak je dat dan aan? De eerste stap is je motief verkennen. Wat is de reden dat je een carrièreswitch wil maken? Ligt het aan je functie, je manager, cultuur van het bedrijf, carrièremogelijkheden, de branche, etc. Als je het werk wel interessant vind, zou je kunnen kijken hoe je de randvoorwaarden kan veranderen. Als je bovenstaande hebt verkend en je komt erachter dat de randvoorwaarden wijzigen niet genoeg is dan kan je de volgende stap gaan maken.

Wie ben jij?

Om erachter te komen waar je naartoe gaat moet je eerst weten waar je nu staat. Dat begint bij te weten wie je bent en waar jij voor warm loopt. In mijn blog ‘Man met een Missie’ kan je meer lezen over hoe je dat aan kunt pakken. Op het moment dat je weet wie je bent, waar je voor leeft en je missie hebt opgesteld weet jij hoe je jouw switch kunt invullen.

Stappenplan maken

Een switch maken klinkt natuurlijk leuk, maar daar moet je wel wat voor doen. Je zelfvertrouwen zal eerst laag zijn aangezien de switch vaak inhoud dat je iets gaat doen waar je weinig tot geen (professionele) kennis en ervaring in hebt en je hebt er een groot belang bij. Het is spannend, er kleven veel risico’s aan en succes is niet verzekerd. Het is belangrijk om een stappenplan te maken om je vertrouwen op te bouwen. Het startpunt is waar je nu staat, het eindpunt is het moment dat je de switch hebt gemaakt en aan het werk bent. Tussen het begin en het eind maak je stappen, bijvoorbeeld:
• uitzoeken welke branche en functies je aanspreken;
• uitzoeken welke bedrijven en functies er zijn in deze branche;
• wat de eisen van de functies zijn;
• praten met professionals die de functie al uitvoeren;
• vrijwilligerswerk en/of meeloopdagen regelen;
• opleidingsmogelijkheden onderzoeken;
• go/no-go punt.

Carrierepad
Zorg voor deadlines en bepaal op welk specifiek moment je de switch gemaakt wil hebben. Wat vooral belangrijk is dat je er de tijd voor neemt. Er komt veel bij kijken en je hebt veel te leren. Bovenal is het belangrijk dat je vertrouwen opbouwt. Je moet er eerst zelf in geloven voordat je anderen kan overtuigen. Zorg ervoor dat je niet direct de schepen achter je verbrand, in ieder geval niet voordat je een plan hebt opgesteld. Door bovenstaande acties kan je met meer vertrouwen de keuze maken voor een carrièreswitch of niet.

Pak je kans en geniet

Een carrièreswitch kan mooie kansen bieden en past wat mij betreft helemaal bij de huidige maatschappij. Er is niets mis met werk zoeken dat beter bij je past, waar je meer voldoening uit haalt en waar je energie van krijgt. Iedereen heeft daar baat bij. Het is echter wel belangrijk dat je je motieven goed onderzoekt, jezelf goed onderzoekt en een concreet plan maakt. Neem je tijd en geniet van de rit!

 

Assumption is the mother of all fuck-ups

Aannames 1

Aannames, we gebruiken ze allemaal. Een aanname is een veronderstelling van de realiteit. Het helpt ons om de wereld om ons heen overzichtelijk te maken en om het sneller te begrijpen. Het nadeel is dat het een snelle en groffe manier van beoordelen is waardoor het ook regelmatig niet klopt.

Aannames en overtuigingen

Aannames lijken op overtuigingen waarover ik schreef in mijn vorige blog ‘Hoe jouw overtuigingen je kunnen maken of kraken’. Beide zijn gebaseerd op ervaringen waar wij een bepaalde betekenis aan geven en beide helpen ons te functioneren in de wereld. Waar overtuigingen vaak diepliggend en onderdeel van je identiteit zijn, zijn aannames meer veronderstellingen.

Mannen oppervlakkig, blonde vrouwen dom?

Zo kunnen wij bijvoorbeeld de aanname hebben dat mannen oppervlakkig zijn en alleen maar seks en bier willen en vrouwen met blonde haren dom zijn. Tegelijkertijd nemen wij aan dat slangen gevaarlijk zijn en dat je gewond raakt als je, je hand in vuur steekt. De eerste twee aannames kunnen het moeilijk maken om een serieuze relatie met iemand aan te gaan en de laatste twee aannames helpen je te beschermen. Hoe maak je in het dagelijks leven onderscheidt tussen de twee?

Het testen van aannames

Aannames in contact met andere mensen zijn vaak erg tricky. Dit komt omdat aannames vaak ruw zijn en je geen onderscheidt maakt tussen mensen. Ondanks dat wij veel overeenkomsten hebben zijn wij ook allemaal uniek. De kans is daardoor groot dat je aanname niet (helemaal) klopt. Een aanname zou je ook kunnen zien als een hypothese, een veronderstelling die je gaat onderzoeken. Stel je voor dat je aanneemt dat vrouwen met blonde haren dom zijn, dan zou je dit kunnen testen. Ga in gesprek met blonde vrouwen, ervaar of je aanname ook echt klopt. Hetzelfde geldt voor bijvoorbeeld dat Moslims terroristen zijn, ga in gesprek met Moslims en ontdek of je aanname klopt. Het is vaak zo dat aannames die niet kloppen de aannames zijn die je zelf nog niet hebt getest. Aannames die je van horen zeggen hebt, van media of van bijvoorbeeld populisten. Op het moment dat je (meer) in contact kom met bijvoorbeeld blonde vrouwen en moslims kom je erachter dat je aanname niet klopt en kan je het beeld dat je hebt aanpassen en nuanceren. Op deze manier leer je steeds meer van de wereld in al zijn verscheidenheid en wordt je belevingswereld rijker.

Aannames als startpunt voor ontdekkingen

Er is helemaal niets mis met aannames, maar blijf nieuwsgierig en neem niet genoegen met je aanname. Gebruik het als startpunt om de wereld te ontdekken. Het kost wel wat moeite en soms wat moed maar dan heb je ook de kans om je wereld te vergroten en nieuwe ontdekkingen te doen.

Wat zijn jou aannames?

Hoe jouw overtuigingen je kunnen maken of kraken

Overtuigingen 1

In mijn vorige blog ‘leef je om te werken of werk je om te leven?’ had ik het over een overtuiging op het gebied van werk. Overtuigingen komen in alle maten en vormen voor en in alle domeinen van je leven. Zo zijn er overtuigingen over werk, relaties, jezelf, ouders, mannen, vrouwen etc. Deze overtuigingen vormen een belangrijk onderdeel van wie wij zijn en hoe wij naar de wereld kijken. Omdat overtuigingen zo belangrijk zijn kunnen zij ons maken of kraken, terwijl wij dat vaak zelf niet door hebben.

Bewustwording overtuigingen

De laatste jaren ben ik erg bewust geworden van mijn overtuigingen, zowel de positieve als de negatieve. Zo was ik ervan overtuigd dat ik alleen goed was als ik goed presteerde, speelde ik voor de knikkers en niet voor het spel en was ik overtuigd dat ik gelukkig werd als ik andere mensen gelukkig maakte. Tegelijkertijd had ik overtuigingen zoals het zorgen voor de mensen om mij heen, dat het belangrijk is om plezier te hebben in mijn leven en dat je alles kan bereiken waar je jezelf voor inzet. Deze overtuigingen heb ik mijzelf aangeleerd in mijn jeugd, door de ervaringen die ik opdeed en de heersende overtuigingen in mijn gezin. Deze overtuigingen hebben mij veel gebracht zoals een actief sociaal leven, veel interesses, vele succesvol afgeronde studies en een burn-out.

Ontstaan van overtuigingen

Overtuigingen helpen jou om de wereld om je heen te begrijpen. Het zou onmogelijk zijn om alle indrukken waarmee wij dagelijks gebombardeerd worden te begrijpen en te verwerken zonder overtuigingen. Overtuigingen worden gedurende je hele leven gevormd, maar vooral in je jeugd, op het moment dat je als kind het leven leert te begrijpen. Je bent dan nog een onbeschreven blad dat open staat voor allerlei overtuigingen en dat ook nodig heeft. Veel overtuigingen leer je binnen je gezin andere leer je door je eigen ervaringen. Als je bijvoorbeeld als kind iemand helpt en je waardering krijgt, dan is de kans groter dat je het vaker gaat doen en de overtuiging creëert dat andere helpen goed is. Voor hetzelfde geldt kan het zijn dat je anderen helpt en dat zij daar helemaal niet op zit te wachten en negatief reageren. Dan kan je de overtuiging creëren dat mensen voor zichzelf moeten zorgen. Zo zie je dat hetzelfde gedrag in een andere context kan leiden tot twee heel verschillende overtuigingen.

Maken of kraken

Positieve overtuigingen kunnen je enorm helpen in het leven, het kan je anker zijn en je overtuigingen 2vertrouwen geven. Zo kan de overtuiging ‘Ik werk voor mijn eigen geld’ je motiveren om werk te zoeken en aan het werk te blijven waardoor je zelfstandig kan zijn. Tegelijkertijd kan het je enorm tegenwerken op het moment dat je langdurig ziek of langdurig werkeloos bent. Dit soort overtuigingen is dan ook een van de redenen waarom mannen meer depressief raken en zelfmoord plegen tijdens periodes van (financiële) crisis dan vrouwen. Zo kan de overtuiging ‘zorgen voor je medemens is goed’ ervoor zorgen dat je een rijk sociaal leven leidt maar in een andere situatie kan het ervoor zorgen dat je, jezelf verwaarloost.

Overtuigingen onderzoeken

Het is erg belangrijk om je eigen overtuigingen onder de loep te nemen, zodat je ze kan evalueren. Passen mijn overtuigingen nog wel bij mijn huidige leven? Je bent hoogstwaarschijnlijk niet meer dezelfde persoon als toen je kind was. Zijn de overtuigingen die ik heb wel van mij? Vaak neem je overtuigingen over van bijvoorbeeld je ouders. Dan neem je hun beeld van de wereld over. Dit beeld komt waarschijnlijk niet helemaal overeen met je eigen wereld. Jij bent een uniek individu die ook nog in een andere tijd en realiteit leeft. Je bent nu een volwassen man en je merkt dat bepaalde overtuigingen je in de weg zitten, hoe ga je daar mee om?

Je kan negatieve overtuigingen als volgt aanpakken:
1. Benoemen van belemmerende overtuiging;
2. Realiseren dat de overtuiging geen werkelijkheid is;
3. Bewustwoording winst/verlies rekening overtuiging;
4. Positieve omkering/affirmatie van overtuiging.

Belemmerende overtuigingen ombuigen

Ik zal mijn eigen situatie als lijdend voorbeeld nemen:
Ik merkte een aantal jaar geleden dat ik enorm veel spanning ervaarde omdat ik de overtuiging had dat ik alleen goed was als ik goed presteerde en als ik andere mensen gelukkig maakte. Door het praten met andere mensen en professionals begon ik mij te realiseren dat het ook anders kon. Door mijn periodes van overspannenheid en burn-out kwam ik erachter dat deze overtuigingen mij in de afgrond hielpen. Vervolgens ben ik gaan kijken hoe ik hier anders mee om kon gaan. Door zelfonderzoek en therapie heb ik geleerd om milder naar mijzelf te kijken, dat ik goed ben zoals ik ben. Tevens heb ik geleerd dat ik eerst voor mijzelf moet zorgen en dan voor anderen en dat je mensen kan ondersteunen zonder jezelf te verwaarlozen. Ik heb mijn negatieve overtuigingen om kunnen keren waardoor ik nu als coach en blogger andere mannen vanuit een positieve basis kan ondersteunen. Mijn omgekeerde positieve overtuigingen helpen mij nu vooruit in mijn leven en vormen een sterke buffer in uitdagende tijden.

Overtuigingen en persoonlijke ontwikkeling

Overtuigingen kunnen je maken of breken. Als jij realiseert dat je overtuigingen jouw mening zijn en geen feiten dan kan je jouw overtuigingen voor je laten werken. Zodra jij weet dat je overtuigingen vloeibaar zijn i.p.v. vast in steen kan je, je overtuigingen mee laten groeien met je eigen persoonlijk ontwikkeling.

Welke overtuigingen heb jij en hoe ga jij hiermee om?

Leef je om te werken of werk je om te leven?

Worklife balance 3

Een aantal weken geleden had ik met een aantal van mijn broeders een gesprek over werk. We spraken over wat werk voor ons betekend. De overheersende mening was dat we werken om te leven. Wij werken zodat we de middelen kunnen vergaren om na het werk te leven. Zodat we kunnen genieten met onze partner, broeders, familie en onszelf. Ik was het hier tot voor kort  roerend mee eens, de laatste tijd denk ik er anders over.

De Bijbel en werk

Deze vraag gaat al ver terug. Wanneer Adam en Eva volgens de Bijbel uit het paradijs worden gezet krijgen ze de boodschap mee dat ze levenslang zullen moeten zwoegen om aan de kost te komen. Dat de aarde distels en doornen zal voortbrengen en dat zij ‘in het zweet van uw aanschijn’ hun brood zullen eten (Genesis 3: 17-19). In dezelfde Bijbel wordt bij Genesis 1:2 gesproken over hoe god de hemel en aarde schept en het aanschouwt als een sieraad en ‘zag dat alles wat Hij gemaakt had heel goed was’. Hieruit blijkt dat god duidelijk plezier en voldoening haalt uit zijn werk. Misschien niet vreemd dat vooral de situatie van Adam en Eva overheerst. Dat werk moeilijk, onafwendbaar is en het liefst vermeden wordt. Werk kan echter ook interessant, uitdagend en levensvervullend zijn, zoals het werk van God. Maar wij zijn geen goden of toch wel?

Werken om te leven

De afgelopen 20 jaar werkte ik om te leven. Hetzij via bijbaantjes naast mijn studie, hetzij via fulltime werken als marktonderzoeker. In mijn werk was ik een gemotiveerde werknemer en haalde ik plezier uit mijn werk. Ik was echter niet betrokken bij mijn werk. Ik werkte nooit over en hield er niet van om iets extra’s te doen voor de organisatie en mijn werk. Ik werkte om te leven. In deze periode dacht ik ook dat dit de enige juiste manier was om te leven. Mensen die leven om te werken zijn workaholics en kunnen het leven niet waarderen. Inmiddels weet ik beter.

Ik ben erachter gekomen dat deze tegenstelling niet bestaat. Wij creëren deze tegenstelling om onze keuze voor onszelf te rechtvaardigen. Stel je voor je zit in een baan waar je het niet naar je zin hebt en waarvan je weet dat je niet het beste uit jezelf haalt. Maar je hebt wel een vast contract en verdient veel geld. Je weet  dat je liever iets anders doet, maar je werkt om te leven. Er is geen ruimte voor een uitdagende en levensvervullende baan. Andersom geldt hetzelfde, als je een levensvervullende en uitdagende baan hebt hou je jezelf voor dat je geen ruimte hebt voor een bevredigend sociaal leven. Het lijkt zelfs wel goed te klinken, je maakt een keuze! Want het leven is een trade-off.

Hoeveel risico ben jij bereid te nemen?

Ja keuzes maken is goed, als jij het niet doet worden de keuzes voor jou gemaakt. Maar dit is echter geen trade-off! Deze overtuiging is geen reden werk te doen waar je geen voldoening uithaalt en waar je talenten onbenut blijven of om je sociale leven te verwaarlozen. De ware trade-off gaat om iets anders, namelijk risicovermijding. Hoeveel risico ben je bereidt te nemen? Ben je bereidt om de veilige, warme haven van je vaste baan op het spel te zetten of ruimte voor je sociale leven in te bouwen door je leven anders in te delen? Als we de ware motieven achter onze overtuiging verkennen dan weten we in ieder geval waarom we bepaalde (carrière) keuzes maken en kan je een bewuste keuze maken. Dat is weer belangrijk voor je geweten en zielenrust. Zo blijkt dat mensen aan het eind van hun leven vooral spijt hebben dat ze niet trouw waren aan hunzelf en hun dromen niet hebben gevolgd. Ze hebben spijt dat ze zo hard gewerkt hebben en daardoor contact met familie en vrienden miste en zichzelf niet toegestaan hebben om gelukkiger te zijn.

Jezelf geluk gunnenWorklife balance 2

Het afgelopen jaar heb ik gemerkt dat werk en privé één zijn en dat je daar geen keuze in hoeft te maken. Je kan zowel voldoening als geluk uit je werk en privéleven halen. Simpel gezegd heeft iedereen er baat bij als jij je goed voelt in je werk waar je voldoening uit haalt en tevens een sociaal leven hebt waar jij gelukkig van wordt. De enige vraag die ertoe doet is:
Gun ik mijzelf een gelukkig een goed leven?

Wil jij werken aan je eigen werk/prive balans bezoek dan mijn website.

Hoe kan je omgaan met drama in relaties?

Man being angry at woman and using violence

Een aantal weken geleden had ik een training waarin veel aandacht werd besteed aan de dramadriehoek. De dramadriehoek bestaat uit een driehoek waarin drie rollen te onderscheiden zijn. Deze drie rollen zijn: redder, slachtoffer en aanklager. Het idee hierachter is dat conflicten tussen mensen ontstaan, omdat mensen twee verschillende rollen aannemen en zoals je wel kan raden komt daar drama van. 

Rollenspel

Voor ik hier verder op inga zal ik in het kort uitleggen wat de drie rollen inhouden:

  • Redder:dit zijn mensen die anderen willen ‘redden’. Het zijn mensen met veel verantwoordelijkheidsgevoel. Zij bieden graag veel en vooral ongevraagd hulp en wanen zichzelf onmisbaar.
  • Slachtoffer:dit zijn mensen die hulp zoeken en het gevoel hebben dat het leven tegenzit en dat ze slachtoffer zijn van de omstandigheden. Zij reageren vooral vanuit onmacht.
  • Aanklager:aanklagers zijn mensen die kritisch en afwijzend zijn. Ze wijzen snel op tekortkomingen van anderen en krijgen daar zelf een goed gevoel van.

Hoe drama begint

Het drama komt door het volgende: de Redder is altijd aan het zoeken naar slachtoffers om te redden. Hij krijgt daar een goed gevoel van. Maar is de redder wel bezig met het dramadriehoek 1redden van de ander? Het Slachtoffer is altijd op zoek naar een Redder. Hij wil dat iemand anders zijn problemen oplost. Maar kan een ander wel jouw problemen oplossen? Deze twee rollen zullen altijd naar elkaar toetrekken. Op een gegeven moment kan de Redder op het punt komen dat hij er genoeg van heeft: ‘Jij wil niet geholpen worden!’ ‘Het kost mij teveel moeite!’ ‘Jij verandert nooit!’ Het Slachtoffer kan er ook genoeg van krijgen, omdat hij het gevoel heeft dat hij nooit genoeg geholpen wordt: ‘Jij begrijpt mij toch niet!’ ‘Jij hebt makkelijk praten!’ Zo kunnen Redders en Slachtoffers veranderen in Aanklagers.

Mijn ervaring met drama

Zelf heb ik in vele dramadriehoeken gezeten. Als moraalridder ben ik regelmatig Redder of Aanklager en af en toe Slachtoffer geweest. Zo wilde ik mijn vrouw, moeder, broers en vrienden redden. Erg vermoeiend kan ik je vertellen! Ik drong mij regelmatig aan hun op, omdat ik voelde dat er iets niet goed zat. Hooggevoeligheid en de rol van Redder kunnen een gevaarlijke combinatie zijn. Sommige mensen zaten in de rol van Slachtoffer en zochten mij op, aan anderen drong ik mij op. Uiteraard met de beste bedoelingen. In een aantal relaties nam ik ook de rol van Aanklager in. Mensen veranderden niet snel genoeg, wilde niet luisteren of het deed mij simpelweg teveel pijn om ze om mij heen te hebben. Tenslotte ben ik af en toe ook Slachtoffer geweest. Dit was vooral in de periode van mijn overspannenheid en burn-out. Ik was toen boos en teleurgesteld dat niemand mij redde toen ik dat nodig had. Ik had hun toch ook al die jaren gered! Na mijn Slachtoffer-periode kwam ik erachter dat ik zo veel bezig was met anderen  redden om stiekem mijzelf te redden. Ik hielp mensen vanuit mijn eigen tekort. Er zat een gat in mij die ik wilde opvullen met het helpen van anderen in de hoop dat anderen mij zouden helpen en het gapende gat konden opvullen. Dat werkte dus niet. Ik werd altijd teleurgesteld, simpelweg omdat andere mensen niet konden geven wat ik nodig had. Het werd tijd dat ik mijzelf ging redden!

Van helpen naar ondersteunen

Redders kan je vaak vinden in hulpverlenende beroepen. Niet raar natuurlijk. In mijn training herkende bijna iedereen zich wel in de rol van Redder. Empathische mensen die het beste met anderen voor hebben. Redders zijn vaak minder goed in zichzelf redden. Zeker als de Redder zelf trauma’s heeft meegemaakt wordt het redden iets dwangmatigs en minder gericht op de ander. Het is ook niet raar dat burn-out en overspannenheid veel voorkomen in dienstverlenende beroepen. Denk aan docenten, artsen en beroepen in het sociale werkveld. Als je niet goed voor jezelf zorgt wordt de kans op overspannenheid en burn-out groter. Bij Slachtoffers komt het dan ook veel minder voor. Zij kunnen vaak makkelijker hulp zoeken.

Is het dan slecht om andere mensen te willen ondersteunen? Nee, dat is het zeker niet! Als je voornamelijk de rol van Redder  inneemt dan is dat juist heel mooi. Dan heb je de mogelijkheden om andere mensen te helpen. Als je in de rol van Redder zit dan doe je het alleen niet op de juiste manier en niet met de juiste insteek. Voor mij ging het lichtje branden toen iemand tegen mij zei: ‘Je kan pas iemand anders helpen als je jezelf kan helpen’. Wanneer je minimaal evenveel klaarstaat voor jezelf als voor de ander dan kan je vanuit overvloed ondersteunen in plaats vanuit schaarste  redden. Daarnaast is het belangrijk om te realiseren dat je andere mensen pas echt helpt als je ze helpt zelf verantwoordelijkheid te nemen voor hun leven en zelfredzamer te worden. Het lijkt op  korte termijn goed om de problemen uit handen te nemen, maar feitelijk houd je mensen daardoor afhankelijk en in hun onmacht.

Hoe drama eindigt

Iedereen zit weleens in een dramadriehoek. Het is belangrijk bewust te worden van de rol die je in elk van deze relaties inneemt. Vaak loopt de relatie volgens een vast patroon. Als je de tijd en moeite neemt om over de rollen na te denken kan je vaak al snel zien waar je staat. Je kan anders in de relatie gaan staan op het moment dat jij door hebt wat jouw rol is en de dramadriehoek  doorbreken. De dynamiek in jullie relatie verandert als jij anders reageert en anders omgaat met de ander. Hier is vaak wel moed voor nodig. Relaties kunnen  nogal lang in een bepaald patroon zitten en het veranderen daarvan kan  moeite kosten. Je kan ook niet verwachten van de ander dat die (direct) mee verandert. Jij kan wel verantwoordelijkheid nemen voor jouw stuk en op die manier beter voor jezelf zorgen.

Hoe kan je de redder in jezelf  redden? Door jezelf op nummer 1 te zetten, verantwoordelijkheid te nemen voor je eigen aandeel in het drama en mensen de kans te geven zelf verantwoordelijkheid te nemen.

Gaat het om de knikkers of om het spel?

Knikkers of het spel 1Spelletjes hebben mij altijd gefascineerd, van bordspelletjes tot computergames. Van huis uit speelden wij vaak bordspelletjes. Ik was ook altijd erg fanatiek. In mijn kinderjaren resulteerde dat regelmatig in woede en huilpartijen als ik verloor en een gevoel van onoverwinnelijkheid en een adrenalinestoot als ik won. Deze ervaringen waren niet uniek. Ik speelde vaak met vrienden waarmee het bijvoorbeeld bij een potje Risk of Mariokart heftig aan toe kon gaan. Onlangs tijdens het spelen van een bordspel met mijn broeders kwam ik tot de ontdekking dat ik niet meer zo fanatiek . Dus ik vroeg mij af speel ik om de knikkers of om het spel?

Mannen voor de knikkers, vrouwen voor het spel?

Als ik zo terugkijk realiseerde ik het al eerder, het lijkt een gradueel proces. Waar ik vroeger alles deed om te winnen, waaronder ‘trucjes’ die sommige mensen vuil zouden vinden, lijkt het mij nu minder te interesseren. Het samen zijn en het spel ‘gezellig’ spelen lijken belangrijker te zijn geworden. Na dit inzicht ging ik verder denken over ‘de knikkers en het spel’. Veel mannen spelen om de knikkers, veel vrouwen om het spel. Lijkt wat stereotyperend, maar ik maak het vaak zelf mee. Als vrouwen regelmatig verliezen blijven ze (meestal) met plezier doorspelen, als dit regelmatig bij mannen gebeurt worden ze chagrijnig of spelen ze simpelweg niet meer mee. Nog een stukje erfenis van onze oervaders, de jagers?

Direct naar het doel, het spel overslaan

Als je dit verder trekt naar andere ‘spelletjes’ zoals je carrière, relaties en persoonlijke ontwikkeling dan zie ik ook daar interessant overeenkomsten. Als ik met mannen praat over hun carrière dan hoor ik bijvoorbeeld: Ik wil promotie maken of ik wil een carrière switch maken. Er wordt voornamelijk gekeken naar het doel, de knikkers en minder naar de weg, het spel. Eigenlijk willen wij het spel overslaan en direct naar de knikkers.

Paradox

Het is nogal paradoxaal, als wij ons alleen maar focussen op de knikkers vergeten wij alles en iedereen om ons heen. Hierdoor kunnen de zuurverdiende knikkers een bittere nasmaak krijgen. Bijvoorbeeld ten koste van je familie, vrienden en jezelf, meedogenloos gaan voor die begeerde promotie. Aan de andere kant als wij ons alleen maar focussen op het spel kunnen wij het doel uit het oog verliezen waardoor wij niet bereiken wat wij willen bereiken. Bijvoorbeeld altijd klaar staan voor je collega’s, hard werken en regelmatig overwerken maar er niet voor zorgen dat jij die felbegeerde promotie binnenhaald.

Wat is succes?

Ik vraag mij dan ook hardop af of er een beste weg is, de middenweg misschien? Eén oog met het spel bezighouden en de ander op de knikkers houden? De kans zit er dan in dat er iemand in het spel fanatieker is en de knikkers voor je neus weggapt en dat je het spel dan toch niet zo gezellig vond. Kan je ook succesvol zijn als je niet volledig gefocust bent op de knikkers? Ik merk wel dat ik minder win sinds ik minder gericht ben op de knikkers. Misschien ligt het er ook wel aan hoe je succes definieert. Waar voor mij vroeger succes lag bij het winnen van een spel lijkt het nu meer te liggen bij het genieten van het spel en het gezelschap. In mijn carrière lijkt het nu andersom te liggen, waar ik vroeger weinig bewust bezig was om carrière te maken en doelen te stellen ben ik nu heel bewust bezig met doelen en mijn missie. Ik vraag mij echter wel af of ik nog wel de scherpte en meedogenloze focus heb om mijn felbegeerde knikkers te veroveren.

Wat is jouw verhaal, ga jij voor de knikkers of het spel?

Intelligent, slim en/of wijs

Wijs 2

In de afgelopen jaren heb ik een theorie ontwikkeld over intelligentie, slimheid en wijsheid. Ik kwam hierover tot inzicht, omdat mensen om mij heen weleens de neiging hebben om mij te zeggen hoe slim ik ben. Dit slaat dan meestal op de verschillende studies die ik heb afgerond, hoe ik dingen aanpak en over mijn filosofische inborst. Dit gaf mij stof tot nadenken en ik kwam tot de conclusie dat ik eigenlijk helemaal niet zo slim ben en dat er belangrijke verschillen zijn tussen intelligentie, slimheid en wijsheid.

Aandacht voor intelligentie?

Deze drie termen worden nogal eens door elkaar heen gehaald en worden vaak verschillend gewaardeerd. Intelligentie lijkt voor een deel aangeboren te zijn en is voor een deel te ontwikkelen. Zo kan je intelligentie bijvoorbeeld tussen de 90 en 110 zitten. Als je genoeg gestimuleerd wordt en jezelf ontwikkeld zou je op 110 kunnen komen, maar 90 is ook mogelijk. Slimheid en wijsheid zijn twee aspecten die los van intelligentie staan en die naar mijn idee nagenoeg niet aangeboren zijn. Het interessante hiervan is dat er enorm veel aandacht is voor intelligentie, terwijl dit aspect het minst beïnvloedbaar is.

Niet zo slim

Ik zie intelligentie als een aangeboren potentie binnen een range. Slimheid zie ik als een aspect dat aangeeft in hoeverre je je intelligentie in kan zetten om je doelen te bereiken. Wijsheid zie ik als een aspect dat aangeeft in hoeverre je je intelligentie ‘verstandig’ en integer gebruikt. Zo kan een dictator bijvoorbeeld heel intelligent en slim zijn, maar de wijsheid om goed voor zijn volk te zorgen kan ontbreken. In mijn eigen situatie kan ik het als volgt vertalen: ik ben redelijk intelligent, scoor HBO+ op de testen en ben mentaal goed ontwikkeld. In de loop der jaren heb ik ook redelijk wat wijsheid opgedaan. Ik vind het belangrijk om integer te zijn naar mijzelf en naar anderen en kies vaak voor de ‘juiste’ keuze en niet de makkelijkste keuze. Ik vind mijzelf echter niet slim. Mijn keuzes mogen dan wel integer en moedig genoemd worden, maar niet echt slim. Zo weet ik nu goed wat ik wil en hoe ik het zou kunnen bereiken, ik heb alleen moeite om mijn doelen daadwerkelijk te bereiken en resultaten te bereiken.

Slim gecombineerd met wijs

Naar mijn idee is intelligentie minder belangrijk dan slimheid en wijsheid. Het gaat er niet om wat je in potentie hebt, maar wat je ermee doet. Heel veel potentie zonder er gebruik van te maken is alleen maar een verloren belofte. Dit houdt in dat je helemaal niet beperkt hoeft te worden door je intelligentie. Zo kan iedereen zijn eigen doelen behalen en verstandige keuzes maken. Naar mijn idee word je het gelukkigst als je slimheid kan combineren met wijsheid. Dan bereik je de doelen die je wil bereiken en doe je dat op een manier waar je trots op kan zijn.

Hoe zie jij jouw intelligentie, slimheid en wijsheid?

 

Wil je meer weten over persoonlijke ontwikkeling voor mannen bezoek dan mijn website Moedige Mannen.